Tính tiếp cận (Accessibility) trong UX Design - Bí mật để thiết kế một sản phẩm thành công

Tính tiếp cận (Accessibility) là một chủ đề nóng hổi trong thiết kế trải nghiệm người dùng (UX Design). Tại sao tính tiếp cận lại quan trọng đến vậy? Làm cách nào để thiết kế một sản phẩm đáp ứng cho mọi đối tượng người dùng, bao gồm cả người khuyết tật? Cùng mình tìm hiểu sơ lược về chủ đề này nhé!

1. Tính tiếp cận là gì?

‍

Accessibility là gì?

Tại các quốc gia như Mỹ, Canada và một số nước Châu Âu hiện nay, các điều luật về tính tiếp cận đều được áp dụng. Theo Thạc sĩ ngành UX Design Thu Nguyễn (đang công tác và làm việc tại Canada), khi thiết kế các sản phẩm cho khách hàng, bao gồm cửa hàng và trang web online, các công ty trên 50 thành viên tại bang Ontario đều phải đạt được level AA trong WCAG (Web Content Accessibility Guidelines), WCAG là một bộ tiêu chuẩn trong xây dựng website, được tổ chức W3C đưa ra nhằm xác định cách làm nội dung web dễ tiếp cận hơn với người khuyết tật. Nếu không tuân thủ theo luật, các công ty sẽ bị phạt nặng. Như vậy, kiến thức về tính tiếp cận là vô cùng quan trọng đối với các UX designer hay web developer tại các nước phát triển hiện nay.

‍

WCAG là một bộ tiêu chuẩn trong xây dựng website

Vậy tính tiếp cận là gì? Tính tiếp cận kỹ thuật số là khả năng truy cập được của một ứng dụng, trang web hoặc phần mềm đối với những người bị khuyết tật về mặt thị giác, thính giác, nhận thức hoặc các chức năng vận động của họ. Sản phẩm có tính tiếp cận (Accessibility) là sản phẩm có thể phục vụ cả người khỏe mạnh và người người khiếm khuyết. Ví dụ, một sản phẩm có tính tiếp cận đã rất quen thuộc trong đời sống của chúng ta là chiếc thang máy. Thang máy có thể đáp ứng cho cả người khỏe mạnh lẫn người ngồi xe lăn.

2. Tại sao tính tiếp cận lại quan trọng?

2.1. Vì quy định

Như mình đã đề cập ở trên, các nước phát triển đều áp dụng luật tiếp cận WCAG trong thiết kế sản phẩm. Điều này đồng nghĩa với việc các công ty tại Việt Nam và các nước đang phát triển nếu muốn bán phần mềm cho các nước phát triển, họ đều cần phải tuân thủ các quy tắc về tính tiếp cận của sản phẩm.

2.2. Vì tiềm năng doanh thu

Nếu sản phẩm của bạn có tính tiếp cận, nó sẽ có thể chạm tới thị trường có người khiếm khuyết. Theo UNICEF Việt Nam, nước ta có gần 12 triệu người khuyết tật trên 2 tuổi - chiếm hơn 7% dân số, con số này dự kiến sẽ tăng lên cùng với xu hướng già hóa dân số. Điều này đã cho thấy nếu sản phẩm sản xuất ra tiếp cận được tới nhóm người khiếm khuyết, các doanh nghiệp lớn và nhỏ sẽ có được một nguồn doanh thu tiềm năng, thu hút được nhóm người này sử dụng sản phẩm của mình.

2.3. Tiềm năng phát triển kinh tế

Theo Số liệu từ Điều tra quốc gia về người khuyết tật Việt Nam công bố tháng 1/2019 của Tổng cục Thống kê, "khoảng 40% người khuyết tật ở độ tuổi lao động và còn khả năng lao động, nhưng chỉ có 30% trong số đó có việc làm tương đối ổn định. Như vậy, cả nước còn 2 triệu người khuyết tật có khả năng lao động nhưng chưa tham gia lao động, chưa có việc làm". Một nghiên cứu của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO), chỉ ra rằng Việt Nam có nguy cơ mất 3% GDP do không tận dụng người khuyết tật có khả năng lao động trong thị trường lao động.

‍

Số liệu từ Điều tra quốc gia về người khuyết tật Việt Nam công bố tháng 1/2019 của Tổng cục Thống kê.

Như vậy, một bộ phận người trong xã hội đang không thể tự làm việc và nuôi sống bản thân. Nếu tính tiếp cận (Accessibilities) được chú trọng xây dựng trong mọi mặt của đời sống xã hội, bao gồm cả kỹ thuật số, chúng ta sẽ có thể đóng góp một phần không hề nhỏ trong việc phát triển nền kinh tế quốc gia.

2.4. Sản phẩm/ Thiết kế mang tính tiếp cận là một sản phẩm tốt

Đây chính là điều mình đã nói đến ở tiêu đề bài viết. Một sản phẩm có tính tiếp cận có thể dùng được bởi cả người khiếm khuyết lẫn người không có khiếm khuyết, nghĩa là gần như tất cả mọi người. Đó chính là một sản phẩm thành công. Chúng ta cùng xem một số ví dụ nhỏ nhé.

Ví dụ 1: Video có phụ đề

‍

Tất nhiên rồi, làm phim thì phải có phụ đề, nhưng có lẽ điều này chưa được chú trọng lắm trong các video ngắn. Đối với người khiếm thính, video có phụ đề chắc chắn giúp họ hiểu được nội dung của video. Còn đối với người không khiếm thính thì sao? Video có phụ đề giúp chúng ta hiểu được nội dung video khi không muốn bật tiếng làm phiền người khác, trong giờ làm hoặc trong môi trường yên tĩnh chẳng hạn.

Ví dụ 2: Ô trống điền thông tin

‍

Nguồn: Taras Bakusevych

Đối với những người có trí nhớ ngắn hạn, hay những người có vấn đề về sức khỏe tâm lý, những thiết kế giao diện như hình bên trái là một điểm trừ cực mạnh. Bởi khi người dùng bắt đầu gõ chữ vào ô trắng, chỉ dẫn hoặc lưu ý trong ô sẽ mất đi, họ sẽ cần phải xóa đi những gì đã viết và click ra ngoài để xem lại chỉ dẫn.

Ví dụ 3: Đèn giao thông cho người đi bộ

‍

Đây là một sản phẩm quen thuộc có tính tiếp cận cho những người mù màu. Nếu như đèn giao thông cho các phương tiện chỉ có ba màu thì đèn cho người đi bộ được thiết kế thêm các hình dáng: bàn tay biểu thị dừng lại, người đi bộ biểu thị đi tiếp. Điều này sẽ giúp cho những người mù màu có khả năng phân biệt được các tín hiệu thông qua biểu tượng.

3. Lời kết

‍

Capi Demy tuyển sinh khóa UX Research 101 #3

Tổng hợp bởi đội ngũ Capi Demy. 

Nếu bạn có câu hỏi nào đừng ngần ngại kết nối với đội ngũ Capi Demy nhé, chúng mình luôn ở đây và làm điểm tựa vững chắc cho các bạn!

Thông tin liên hệ tư vấn: 

Fanpage: Capi Demy

Email: capidemy@gmail.com

Website:

Capidemy.com

Địa chỉ:

Cơ sở 1 HN: Tầng 6, số 35 Tô Vĩnh Diện, Khương Trung, Thanh Xuân, Hà Nội

Cơ sở 2 HN: Tầng 2 số 2 ngách 28, ngõ 93, Hoàng Văn Thái, Thanh Xuân, Hà Nội.

‍