Nguyên tắc thiết kế UI/UX: Các nguyên tắc nền tảng mà mọi Designer phải biết

Rất nhiều người mới học UI/UX thiết kế theo cảm tính: thấy đẹp thì giữ, thấy lạ thì sửa. Kết quả là giao diện có thể bắt mắt, nhưng người dùng lại không biết bắt đầu từ đâu. Đây là lý do vì sao designer cần nắm vững các nguyên tắc thiết kế UI/UX.

Dưới đây, Capi Demy sẽ tổng hợp 7 nguyên tắc nền tảng mà designer nào cũng cần biết, kèm những cách áp dụng cụ thể vào giao diện.

Nguyên tắc thiết kế UI/UX là gì?

Nguyên tắc thiết kế UI/UX là những quy tắc được đúc kết từ cách con người nhìn, đọc và tương tác với giao diện. Chúng giúp designer đưa ra quyết định về bố cục, màu sắc, font chữ hay cách tương tác dựa trên cơ sở rõ ràng, thay vì chỉ dựa vào cảm nhận cá nhân.

Trên thực tế, nắm vững nguyên tắc mang lại cho bạn 3 lợi ích:

• Thiết kế có cơ sở: Bạn giải thích được vì sao chọn phương án này khi trình bày với team hay khách hàng
• Tiết kiệm thời gian: Tránh được những lỗi phổ biến ngay từ bản nháp đầu tiên
• Sản phẩm dễ thao tác hơn: Người dùng ít bối rối và hoàn thành thao tác nhanh hơn

7 nguyên tắc thiết kế UI/UX nền tảng

Mỗi nguyên tắc dưới đây trả lời một câu hỏi lớn khi thiết kế. Đi kèm là những quy tắc và kỹ thuật cụ thể giúp bạn đưa nguyên tắc đó vào giao diện.

1. Visual Hierarchy (Thứ bậc thị giác)

Visual Hierarchy là cách sắp xếp các thành phần theo mức độ ưu tiên, để người dùng nhìn thấy thông tin quan trọng nhất trước tiên. Nếu mọi thứ đều nổi bật như nhau, người dùng sẽ không biết nên nhìn vào đâu.

Cách áp dụng:

• Dùng kích thước, độ đậm và màu sắc để làm nổi phần quan trọng
• Sắp xếp nội dung theo hướng đọc tự nhiên của mắt với F-pattern và Z-pattern
• Xây dựng hệ thống cỡ chữ phân biệt rõ tiêu đề, nội dung và chú thích

Đọc thêm về F-pattern và Z-pattern và Typography trong UI design.

2. Alignment (Căn chỉnh)

Một giao diện trông gọn gàng khi các thành phần thẳng hàng và được phân bổ cân đối. Ngược lại, chỉ cần lệch vài pixel cũng đủ khiến thiết kế trông thiếu chuyên nghiệp.

Cách áp dụng:

• Dựng bố cục trên grid system, phổ biến nhất là lưới 12 cột cho website
• Dùng một hệ khoảng cách cố định cho toàn bộ giao diện

Đọc thêm về Grid system.

3. Grouping (Nhóm các thông tin)

Con người luôn tự động gom nhóm những gì mình nhìn thấy. Khi các thông tin liên quan được nhóm đúng cách, người dùng sẽ hiểu cấu trúc toàn bộ màn hình mà không cần đọc từng chữ.

Cách áp dụng: Vận dụng các nguyên tắc Gestalt, tiêu biểu là:

• Luật gần kề: đặt các thành phần liên quan gần nhau
• Luật tương đồng: cùng chức năng thì cùng hình thức
• Luật vùng chung: đặt chung trong một khung hay một card

Đọc thêm về Nguyên tắc Gestalt trong thiết kế UI.

4. Contrast (Tương phản)

Contrast giúp người dùng phân biệt các thành phần và đọc nội dung dễ dàng hơn. Đây cũng là cách để một nút hành động nổi bật giữa rất nhiều thông tin khác.

Cách áp dụng:

• Phối màu theo quy tắc 60-30-10 để màu nhấn thực sự nổi bật
• Đảm bảo chữ đủ tương phản với nền, kể cả khi thiết kế giao diện tối

Đọc thêm về Quy tắc 60-30-10 và Thiết kế dark mode UI.

5. Consistency (Nhất quán)

Cùng một chức năng thì nên có cùng một hình thức và cách hoạt động trên toàn sản phẩm. Nhờ vậy, người dùng chỉ cần biết một lần là có thể dùng ở mọi nơi.

Cách áp dụng:

• Xây dựng style guide với bảng màu, font chữ, khoảng cách thống nhất
• Tạo bộ component dùng chung và dùng lại đúng mẫu trên mọi màn hình

Trên thực tế, Consistency cũng là một trong 10 Usability Heuristics mà bạn có thể dùng để tự kiểm tra thiết kế.

6. Usability (Dễ sử dụng)

Mục tiêu cuối cùng của mọi thiết kế là giúp người dùng hoàn thành việc cần làm một cách nhanh chóng, không bối rối và ít mắc lỗi.

Cách áp dụng: Dùng bộ 10 Usability Heuristics làm danh sách kiểm tra. Một vài tiêu chí quen thuộc:

• Luôn phản hồi để người dùng biết hệ thống đang làm gì
• Dùng ngôn ngữ và biểu tượng quen thuộc với người dùng
• Giúp người dùng tránh lỗi ngay từ đầu

Đọc thêm về 10 Usability Heuristics, hoặc tham khảo bản gốc tại Nielsen Norman Group.

7. Simplicity (Đơn giản)

Càng ít thứ cạnh tranh sự chú ý, người dùng càng dễ tập trung vào điều quan trọng. Thiết kế đơn giản không có nghĩa là sơ sài, mà là đã lược bỏ mọi thứ không cần thiết.

Cách áp dụng: Áp dụng phong cách tối giản với 5 nguyên tắc vàng được trình bày ngay bên dưới.

5 nguyên tắc vàng cho thiết kế tối giản

Một thiết kế UI/UX tốt không phải là thiết kế gây ấn tượng nhất, mà là thiết kế thân thiện nhất với người dùng. Đây là lý do vì sao phong cách tối giản (minimalism) được rất nhiều designer lựa chọn khi muốn áp dụng nguyên tắc Simplicity. Dưới đây là 5 nguyên tắc bạn có thể áp dụng ngay.

1. Lựa chọn font chữ đơn giản

Hãy ưu tiên những font dễ đọc như Inter, Poppins hay Roboto thay vì các font cầu kỳ. Font đơn giản vừa giúp nội dung dễ đọc, vừa tạo cảm giác tinh tế cho thiết kế.

2. Tận dụng khoảng trắng

Cũng như bạn cần khoảng nghỉ trong cuộc sống, người dùng cũng cần những khoảng trống để bớt "ngột ngạt" khi sử dụng sản phẩm. Khoảng trắng hợp lý giúp các thành phần tách biệt và dễ nhìn hơn.

3. Tối ưu nội dung

Mỗi màn hình chỉ nên phục vụ một mục đích nhất định và chứa lượng nội dung vừa đủ cho mục đích đó. Ví dụ: Thay vì một đoạn mô tả dài, bạn có thể dùng icon hoặc tag để truyền tải thông tin nhanh hơn.

4. Sử dụng vừa đủ màu sắc

Người dùng dễ có cảm giác "lạc lối" nếu giao diện dùng quá nhiều màu sặc sỡ và ít liên quan đến nhau. Hãy giới hạn bảng màu và áp dụng quy tắc 60-30-10 để cân đối.

5. Thiết kế background với tone màu trung tính

Nếu không muốn background chiếm mất "spotlight" của các thành phần chính, hãy chọn màu nền đơn giản và nhẹ nhàng như trắng hoặc xám nhạt.

Tuy nhiên

Hiểu các nguyên tắc thiết kế UI/UX mới chỉ là bước đầu. Để áp dụng thành thạo vào từng thiết kế, bạn cần được hướng dẫn bài bản và thực hành trên các dự án thực tế.

Khóa học UI Design và Mobile App/Web Design tại Capi Demy sẽ giúp bạn làm được điều đó!

👉 Xem chi tiết khóa UI Design, Mobile App/Web Design và đăng ký ngay!

Chưa biết phải bắt đầu từ đâu? Xem bài viết Bắt đầu học UI/UX từ đâu: lộ trình cho người mới học hoặc So sánh các khóa học của Capi Demy.

Kết luận

Nguyên tắc thiết kế UI/UX giúp bạn thiết kế có cơ sở, tránh được những lỗi phổ biến và tạo ra sản phẩm dễ dùng hơn. Bạn không cần nắm hết cùng lúc, hãy bắt đầu từ một vài nguyên tắc thị giác cơ bản rồi đọc sâu từng chủ đề qua các bài viết chi tiết.

Hãy thử áp dụng từng nguyên tắc vào thiết kế của bạn nhé!

Thông tin liên hệ tư vấn:

Fanpage: Capi Demy

Email: capidemy@gmail.com

Website: Capidemy.com

Địa chỉ: Tầng 6, số 35 Tô Vĩnh Diện, Khương Đình, Hà Nội

‍